ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΠΡΟΣΩΠΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΠΡΟΣΩΠΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ - ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

       I.            Να βρείτε τα υποκείμενα των ρημάτων που αναγράφονται με έντονους χαρακτήρες.

1.      Ἔδοξεν αὐτοῖς σκέψασθαι ὅτῳ τρόπῳ ἀσφαλέστατα διαπορεύσονται.

2.      Χαλεπόν ἐστι περὶ καὶ μητρὶ στερηθῆναι.

3.      Κῦρος, εἰ ἐβίω ἄριστος ἂν δοκεῖ ἄρχων γενέσθαι.

4.      Δεῖ χρημάτων καὶ ἄνευ τούτων οὐδέν ἐστι τῶν δεόντων γενέσθαι.

5.      Ἡνίκα δείλη ἐγένετο, ἐφάνη κονιορτός.

6.      Οὐ μετῆν Κορινθίοις Ἐπιδαύμνου.

7.      Εἰ συννέφη, εἰκός ἐστι ὗσαι(= είναι φυσικό να βρέξει)

8.      Μελέτω σοι τοῦ πλήθους.

9.      Εὔδηλον ἦν ὅτι τοῦτο οὐκ ποιήσειαν.

10.                    Ἅμα ἂν μοι δοκεῖς καὶ σαυτῷ κακόνους εἶναι.

    II.            Να αντιστοιχίσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β. Ένα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

Α	Β
1.     Δεῖ δὲ χρημάτων.	a)    απρόσωπη σύστοιχη σύνταξη
2.     Δεί τοὺς ἄρχοντας ἐπιμελεστέρους εἶναι.	b)    τελικό απαρέμφατο, υποκείμενο
3.     Οὐκ αἰσχρόν, εἰ ὑμεῖς ὄντες Ἀθηναῖοι βάρβαρον ἄνθρωπον φοβεῖσθαι;	c)     ειδικό απαρέμφατο, υποκείμενο
4.     Ἄδηλον ἦν εἴτε κρατήσαιεν εἴτε κρατηθεῖεν.	d)   ειδική πρόταση, υποκείμενο
5.     Οὐ γὰρ ἠγγέλθη αὐτοῖς ὅτι τεθνηκότες εἶεν.	e)     πλάγια ερώτηση, υποκείμενο
6.     Φόβος ἐστὶ μὴ οἱ πολέμιοι ἐπέλθωσι.	f)      ενδοιαστική πρόταση, υποκείμενο
7.     Δοκεῖ μοι χρῆναι τοῦτο σκοπεῖν.	g)    αιτιολογική πρόταση, υποκείμενο
	h)    υποθετική πρόταση, υποκείμενο

 III.            Να αναγνωρίσετε συντακτικά τα απαρέμφατα.

1.      Ἐνόμιζον γὰρ ἀποθανεῖν αὐτοῖς μετὰ πάντων προσήκειν.

2.      Θαυμαστόν γε, ὦ βουλή, τὸ διαμάχεσθαι περὶ τούτων.

3.      Ἔξεστι αὐτῷ εἰσιέναι εἰς τὴν ἀγοράν.

4.      Ἄρχοντος ἐστιν ἑαυτὸν ἀγαθὸν παρέχειν.

5.      Πολιορκεῖσθαι τοὺς στρατιώτας ἐξηγγέλλετο.

6.      Τεθνάναι λυσιτελεῖ ἢ ζῆν.

7.      Λέγεται Φίλιππος τελευτῆσαι ἐπ’ ἄρχοντος Πυθοδήμου Ἀθήνησιν.

8.      Ἔδοξε μοι πάγκαλος εἶναι.

9.      Ἔδοξε κατὰ τὴν ἀξίαν τιμᾶσθαι ἕκαστον.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟΥ

       I.            Να βρείτε τα υποκείμενα των απαρεμφάτων και να δηλώσετε την ταυτοπροσωπία ή την ετεροπροσωπία.

1.      Ἅμα ἄν μοι δοκεῖς καὶ σαυτῷ κακόνους εἶναι.

2.      Οἱ ἄριστοι ἄνδρες παρακελεύονται τοῖς πολίταις ὁμονεῖν.

3.      Ἔξεστιν ὑμῖν ἀπιέναι οἴκαδε.

4.      Μόνος οἴει δεῖν διαλέγεσθαι;

5.      Ἐρετριεῖς Ἀθηναίων έδεήθησαν σφίσιν βοηθοὺς γενέσθαι.

6.      Συμφέρει αὐτοῖς φίλους εἶναι μᾶλλον ἢ πολεμίους.

7.      Ἐπιτάττουσι τοῖς μὲν πεζὸν στρατόν, τοῖς δὲ νῆας παρέχειν.

8.      Θέλω λέξαι σοι, πρίν θανεῖν, ἅ βούλομαι.

9.      Πεφύκασι πάντες καὶ ἰδίᾳ καὶ δημισίᾳ ἁμαρτάνειν.

    II.            Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος σε ό,τι αφορά το υποκείμενο των απαρεμφάτων.

1.      Ἡ ἀρετὴ πανταχοῦ πάρεσι διὰ τὸ εἶναι ἀθάνατος.(τὸ ή ἀρετὴ)

2.      Ἐδέοντο Ἀθηναίων μὴ σφᾶς περιορᾶν φθειρομένους.(σφᾶς ή Ἀθηναίους)

3.      Ὁ Ἀλκιβιάδης ἑτοῖμος ἦν πρὶν ἐκπλεῖν κρίνεσθαι.(Ἀλκιβιάδης ή Ἀλκιβιάδην)

4.      Ἔπεισαν τοὺς Ἀθηναίους ὥστε ἐξαγαγεῖν ἐκ Πύλον Μεσσηνίους.(τοὺς Ἀθηναίους ή οἱ Άθηναῖοι)

5.      Ἠισχύνθημεν καὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους προδοῦναι αύτόν(αὐτὸν ή ἡμεῖς)

 III.            Να  σημειώσετε  Χ στην απάντηση που θεωρείτε σωστή.

1.     Σε απρόσωπη σύνταξη έχουμε:

     πάντα ταυτοπροσωπία

     πάντα ετεροπροσωπία

               ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία

2.     Το «δοκεῖ» είναι:

     πάντα προσωπικό

     πάντα απρόσωπο

     προσωπικό ή απρόσωπο

3.     Τα ρήματα «χρὴ» και «δεῖ» είναι:

     έχουν πάντα υποκείμενο τελικό  απαρέμφατο

     έχουν πάντα δοτική προσωπική

      έχουν πάντα υποκείμενο ειδικό απαρέμφατο

4.     Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν υποκείμενο:

π   τελικό απαρέμφατο

     ειδικό απαρέμφατο

     απαρέμφατο ή δευτερεύουσες προτάσεις.

ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ!!!

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ: ΧΙΙΙ – XVIII

ΚΕΙΜΕΝΑ

Magnus timor exercitum occupavit ex vocibus Gallorum ac mercatorum, qui Germanos ingenti magnitudine

corporum et incredibili virtute esse praedicabant.

 Quem simul aspexit Cassius, timorem concepit nomenque eius audire cupivit. Respondit ille se esse Orcum.

Tum terror Cassium concussit et e somno eum excitavit. Cassius servos inclamavit et de homine eos interrogavit.

Illi neminem viderant.

 Prope Tiberim fluvium Hercules boves refecisse fertur et ipse de via fessus ibi dormivisse. Tum Cacus pastor,

fretus viribus, boves quosdam in speluncam caudis traxit aversos.

 Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur: ephippiorum usus res turpis et iners

habetur. Vinum a mercatoribus ad se importari non sinunt, quod ea re, ut arbitrantur, remollescunt homines atque

effeminantur.

Sulpicius Gallus legatus Luci Aemili Pauli erat, qui bellum adversus Persen regem gerebat. Serena nocte

subito luna defecerat; ob repentinum monstrum terror animos militum invaserat et exercitus fiduciam amiserat.

 Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; dux Arvernorum vivus in fuga

comprehenditur; signa militaria LXXIIII (septuaginta quattuor) ad Caesarem referuntur; magnus numerus

hostium capitur atque interficitur;

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ι. Να μεταφράσετε τα αποσπάσματα Α, Β, Γ και Ε.

(μον. 40)

ΙΙ. Α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τα παρακάτω ουσιαστικά:

exercitum: γενική και αιτιατική πληθυντικού

nomen: κλητική ενικού και πληθυντικού

boves: γενική και αφαιρετική πληθυντικού

viribus: ονομαστική και αφαιρετική ενικού

equis: γενική και κλητική ενικού

pedibus: ονομαστική ενικού και πληθυντικού

usus: δοτική και αφαιρετική ενικού

militum: αφαιρετική ενικού και δοτική πληθυντικού.

(μον. 6)

Β) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω συνεκφορές:

ingenti magnitudine: ονομαστική ενικού

equestribus proeliis: αιτιατική πληθυντικού

iners res: γενική πληθυντικού

serena nocte: δοτική ενικού

magna caedes: αφαιρετική ενικού.

(μον. 6)

Γ) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω αντωνυμίες:

qui: τον ίδιο τύπο στα άλλα δύο γένη

eius: αιτιατική ενικού και πληθυντικού στο ουδέτερο γένος

se: τον ίδιο τύπο στο α΄ και β΄ πρόσωπο

neminem: γενική και δοτική ενικού

ipse: ονομαστική ενικού στο ουδέτερο γένος και αφαιρετική ενικού στο θηλυκό γένος.

(μον. 6)

Δ) 1. Να κλίνετε τους τύπους:

esse: στην οριστική υπερσυντελίκου στον πληθυντικό

fertur: οριστική ενεστώτα στον ενικό της άλλης φωνής

fit: οριστική μέλλοντα στην ίδια φωνή στον πληθυντικό

capitur: οριστική μέλλοντα στην ίδια φωνή στον ενικό αριθμό.

(μον. 6)

2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για κάθε ρηματικό τύπο:

praedicabant: τον ίδιο τύπο στον παρακείμενο

aspexit: β΄ ενικό οριστική μέλλοντα στην άλλη φωνή

respondit: γ΄ πληθυντικό οριστική μέλλοντα στην παθητική φωνή

concussit: β΄ πληθυντικό οριστική ενεστώτα στην ίδια φωνή

viderant: απαρέμφατο ενεστώτα στην άλλη φωνή

dormivisse: τον ίδιο τύπο στον ενεστώτα

proeliantur: γ΄ ενικό οριστική παρατατικού

sinunt: μετοχή παθητικού παρακείμενου και στα τρία γένη

invaserat: α΄ πληθυντικό οριστική μέλλοντα στην ίδια φωνή

amiserat: αιτιατική του σουπίνου

fit: τον ίδιο τύπο στην άλλη φωνή

interficitur: γ΄ πληθυντικό οριστική υπερσυντελίκου στην άλλη φωνή.

(μον. 6)

ΙΙΙ. Α) Ποια η συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων των κειμένων;

(μον. 6)

Β) - Respondit ille se esse Orcum.

- Hercules boves refecisse fertur.

Ποια συντακτικά φαινόμενα παρατηρούνται στις παραπάνω προτάσεις; Να τα αναλύσετε. (ένα σε κάθε

πρόταση)

(μον 6)

Γ) Στις παρακάτω προτάσεις να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική (τα ρήματα βρίσκονται σε

διαφορετικό χρόνο από αυτόν που έχουν στα κείμενα).

 Magnus timor exercitum occupabat.

 Terror Cassium concutiet et e somno eum excitabit.

 Tum Cacus pastor boves quosdam in speluncam caudis trahit aversos.

(μον. 6)

Δ) Στις παρακάτω προτάσεις να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

 Fit magna caedes (a Romanis).

 Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur (a Romanis).

 Magnus numerus hostium capitur atque interficitur (a Romanis).

(μον. 6)

Ε) Να μετατρέψετε τις παρακάτω προτάσεις σε απαρεμφατικές με εξάρτηση το “Ille dicebat”.

 Cassius servos inclamavit et de homine interrogavit.

 Ephippiorum usus res turpis et iners habetur.

 Dux Arvernorum vivus in fuga comprehenditur.

(μον. 6)

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Η ΛΕΞΙΠΕΝΙΑ ΤΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΩΝ ΝΕΩΝ

Η ΛΕΞΙΠΕΝΙΑ ΤΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΩΝ ΝΕΩΝ

«Επικρατεί η γνώμη ότι οι σημερινοί νέοι έχουν φτωχό λεξιλόγιο και ότι ο λόγος τους είναι ελλειπτικός και συνοπτικός ως συνθηματικός ∙ επινοήθηκε μάλιστα και ο ηχηρός νεολογισμός «λεξιπενία των νέων», για να χαρακτηρίσει τη λεξιλογική τους ένδεια. Το φαινόμενο αποδίδεται στη δύναμη της εικόνας, ιδιαίτερα της τηλεοπτικής, που σήμερα κυριαρχεί και παραμερίζει τη γλωσσική επικοινωνία, καθώς και στην τάση που έχουν οι νέοι να εκφράζονται με τρόπο εντυπωσιακό, να ξεχωρίζουν με οτιδήποτε εξεζητημένο και διαφορετικό και έτσι να αυτοπροσδιορίζονται, να δημιουργούν τη δική τους ταυτότητα.

Βέβαια, η γλωσσική αυτή κατάσταση ισχύει ως ένα μεγάλο βαθμό και για πάρα πολλούς μεγάλους- περισσότερους ίσως αναλογικά- αλλά αυτό παρασιωπάται. Όσο για τους νέους, ασφαλώς και υπάρχουν αυτοί που περιγράφονται παραπάνω, όμως είναι πολύ λίγοι σε σχέση με το κύριο σώμα της σημερινής νεολαίας, που δίνει πολύ διαφορετική εικόνα.

Ίσως η απογοητευτική διαπίστωση για τους νέους της εποχής μας να οφείλεται στο ζήλο μερικών ειδικών και στην επιθυμία τους να χειρίζονται όσο γίνεται πιο πολύ και όσο γίνεται πιο σωστά το γλωσσικό εργαλείο ∙ ενδέχεται όμως η στάση αυτή να είναι απόρροια της τάσης των μεγάλων να ελέγχουν τους νέους και να βρίσκουν σφάλματα και ελαττώματα, ωραιοποιώντας ταυτόχρονα με μνήμη θολή τη δική τους μακρινή νεότητα.

Όμως, αν παραμεριστεί η επιδερμική και μεμψίμοιρη θεώρηση και προσεγγίσουμε απροκάλυπτα το ζήτημα, θα παραδεχτούμε ότι η τρέχουσα αντίληψη απέχει πολύ από την πραγματικότητα και θα αναγκαστούμε α την αναθεωρήσουμε και να την ανασκευάσουμε. Και αυτό, γιατί θα διαπιστώσουμε ότι οι σημερινοί νέοι διαθέτουν ώριμη και πλούσια σκέψη, δεινότητα λόγου και επιχειρηματολογία αφοπλιστική ∙ και αν ακόμα αβασάνιστα θεωρήσουμε ως δεδομένο τη «λεξιπενία», δε μπορούμε να αρνηθούμε ότι όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν αξιοθαύμαστα πλούσιο λεξιλόγιο και γλωσσική καλλιέργεια ( και βέβαια, αυτά δεν μπορούν να συγκριθούν με τα αντίστοιχα γνωρίσματα των νέων άλλων εποχών- αν αποτολμήσουμε τη σύγκριση).

Κοντά στην άποψη για τη λεξιπενία των σημερινών νέων, η οποία διατυπώνεται οπωσδήποτε από σοβαρούς ανθρώπους δε θα ήταν άσκοπο να γίνει μνεία μερικών κακών εκπαιδευτικών, που σταχυολογούν με ασύγγνωστα επιπόλαιο και αντιπαιδαγωγικό τρόπο ( και με κάποια αυταρέσκεια για τη δική τους ωριμότητα) «μαργαριτάρια» από γραπτά των μικρών μαθητών ∙ θα ήταν ωστόσο πιο σωστό και πιο ορθό να αναρωτηθούν ποιος θα έπρεπε να εκδώσει ένα απάνθισμα με τους χοντρούς βαρβαρισμούς και σολοικισμούς δημοσιογράφων, εκφωνητών, πολιτικών και πολλών άλλων σεβαστών μεσηλίκων και υπερηλίκων- ακόμα και δασκάλων.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ώριμοι, αν αναλογίζονταν με περισσότερη αυτογνωσία την απελπιστική γλωσσική κενότητα της δικής τους νεανικής ηλικίας, θα έκριναν ίσως πιο νηφάλια και αντικειμενικά το γλωσσικό επίπεδο των σημερινών νέων.»

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1.    Να γραφεί η περίληψη του παραπάνω κειμένου αφού πρώτα δοθούν οι πλαγιότιτλοι του κειμένου.

2.    Να βρεθούν τα συνώνυμα(2) και τα αντώνυμα(2), όπου ενδείκνυται,  των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου.

3.    Να αναλυθούν οι σύνθετες λέξεις του κειμένου στα συνθετικά τους.

4.    «Κοντά στην άποψη για τη λεξιπενία…ακόμα και δασκάλων»: να αναλυθεί η άποψη σε 2 παραγράφους.

ΠΑΠΟΥΛΙΔΟΥ ΣΤΕΛΛΑ

ΚΛΑΣΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ